Gaming-monitor kiezen: hertz, paneel en resolutie uitgelegd

Je videokaart kan nog zulke mooie beelden maken, je monitor bepaalt wat je er daadwerkelijk van ziet. Toch is het vaak het onderdeel waar het laatste restje budget naartoe gaat. Zonde, want een goed scherm merk je elke seconde dat je speelt. Dit is waar je op let.

Resolutie: hoe scherp wordt je beeld

De drie gangbare opties zijn Full HD (1920x1080), QHD (2560x1440) en 4K (3840x2160). Meer pixels betekent een scherper beeld, maar ook flink meer werk voor je videokaart.

• 1080p is nog altijd prima, zeker op schermen tot ongeveer 24 inch en zeker als je competitief speelt en vooral frames wilt.
• 1440p is voor de meeste gamers de fijnste keuze: duidelijk scherper, zonder dat je videokaart eronder bezwijkt.
• 4K is prachtig, maar vraagt een stevige videokaart. Op een scherm kleiner dan 27 inch zie je het verschil bovendien nauwelijks.

Belangrijk: kies je resolutie in samenhang met je schermformaat. 1080p op een 32 inch-scherm ziet er korrelig uit, terwijl 4K op 24 inch grotendeels verspild is.

Verversingssnelheid: hoe soepel voelt het

De hertz-waarde geeft aan hoe vaak je scherm per seconde een nieuw beeld toont. Bij 60 Hz zie je maximaal 60 beelden per seconde, ook als je PC er 200 aanlevert.

De stap van 60 naar 120 of 144 Hz is de meest opvallende upgrade die je op een monitor kunt doen. Alles voelt directer aan: je muis, je camerabeweging, het richten. Zelfs je Windows-bureaublad voelt anders.

Daarboven wordt het verschil kleiner. Van 144 naar 240 Hz is merkbaar voor mensen die serieus competitief spelen, maar het is geen dag-en-nacht-verschil meer. Twijfel je tussen 240 Hz en een betere resolutie: kies voor de meeste gamers de resolutie.

Paneeltype: IPS, VA of OLED

Het paneel bepaalt hoe kleuren en contrast eruitzien.

• IPS geeft mooie, kloppende kleuren en blijft goed van opzij kijkbaar. Het contrast is minder diep: zwart is eerder donkergrijs. Voor de meeste mensen de veiligste keuze.
• VA heeft veel beter contrast en dus mooier zwart, wat fijn is in donkere games en films. Nadeel: snelle bewegingen kunnen een lichte smeerstreep achterlaten.
• OLED is het mooiste dat er is — perfect zwart, extreem snelle reactietijd. Wel duurder, en bij urenlang hetzelfde statische beeld (denk aan een taakbalk of HUD) blijft inbranden een aandachtspunt, al bouwen fabrikanten daar tegenwoordig beschermingen tegen in.
• TN kom je nog tegen bij goedkope, zeer snelle schermen. Snel, maar met matige kleuren en kijkhoeken.

Reactietijd: let op hoe het gemeten is

Fabrikanten vermelden graag 1 ms. Dat getal is bijna altijd gemeten op de gunstigst mogelijke manier (GtG met maximale overdrive) en zegt weinig. Kijk liever naar onafhankelijke reviews die kijken naar bewegingsscherpte in de praktijk.

Voor de meeste gamers geldt: elk fatsoenlijk modern IPS- of OLED-scherm is snel genoeg. Reactietijd is pas een echt onderscheidend criterium als je op hoog niveau shooters speelt.

Adaptive sync: G-Sync en FreeSync

Als je framerate schommelt, loopt die uit de pas met je scherm en krijg je tearing: een horizontale scheur in het beeld. Adaptive sync lost dat op door je monitor mee te laten bewegen met je videokaart.

Vrijwel elke gaming-monitor ondersteunt dit tegenwoordig, onder de naam FreeSync, G-Sync Compatible of gewoon VRR. Zet het aan in je monitor-menu én in het configuratiescherm van je videokaart — het staat lang niet altijd standaard aan.

Aansluitingen en de kabel in de doos

Een veelgemaakte fout: een 144 Hz-scherm aansluiten met de verkeerde kabel of poort, en vervolgens op 60 Hz draaien zonder het door te hebben. Gebruik DisplayPort als dat kan, en controleer na het aansluiten in Windows onder Beeldscherminstellingen of je scherm daadwerkelijk op de volle verversingssnelheid staat.

Kort samengevat

• Kies resolutie en schermformaat samen, en stem je videokaart daarop af.
• De sprong van 60 naar 144 Hz is de meest merkbare upgrade die er is.
• IPS voor kleuren, VA voor contrast, OLED als het beste mag kosten.
• Negeer marketing-reactietijden, kijk naar echte reviews.
• Controleer na het aansluiten of je scherm echt op de juiste hertz staat.

Wil je weten welk scherm past bij de PC die je op het oog hebt? We denken graag even met je mee.